X
تبلیغات
۞ رديف نوازي ۞

۞ رديف نوازي ۞

كانال تلگرام

براي ورود به كانال تلگرام روي لينك كليك نماييد:https://t.me/santoorh
+ نوشته شده در ۳ اردیبهشت ۱۳۹۷ساعت ۱۰:۴۸ توسط حامد فندرسكي دسته : مقالات نوشتاري نظر(0)

پخش آنلاين سنتوراستادمجيد كياني

پخش آنلاين سنتوراستادمجيد كياني

قسمت هايي از آلبوم انتخابي ازكنسرت هاي مجيدكياني .تاريخ انتشار:مهرماه 1386

سايت استادمجيدكياني

قسمت اوّل

قسمت دوّم

قسمت سوّم

قسمت چهارم

santoor ostad:majid kiani سنتوراستاد مجيد كياني -قسمت چهارمsantoor ostad:majid kiani سنتوراستاد مجيد كياني -قسمت دوّمsantoor ostad:majid kiani سنتوراستاد مجيد كياني -قسمت اول

santoor ostad:majid kiani سنتوراستاد مجيد كياني -قسمت سوّم

پخش آنلاين-دانلود-ومقالات موسيقي رديف-صفحه اصلي

+ نوشته شده در ۲ دی ۱۳۸۶ساعت ۱۸:۱۹ توسط حامد فندرسكي دسته : نظر(0)

تكرار

تفاوت تكرارباتمرين

 

درس اسراراست نقش جان تو      درس نه،تعليق نه،تكراركن

 

 

يكي ازاصول شيوه رديف نوازي تكراراست.ازآنجائي كه زبان موسيقي رديف نوازي زبان اسراراست،نكا ت ظريف ومعنوي دراين شيوه اكتسابي نيست ،وتنها هدايت شدني است.

شيوه زيبا نواختن ونحوه بيان گوشه ها،ازراه تمرين حا صل نمي شود.زيرا تمرين بيشتريك عمل فيزيكي وآماد ه شد ن براي بعداً ويا آيند ه تلقي مي شود.

درحالي كه موسيقي هميشه درزمان حال صورت مي گيرد.از همان موقعي كه يك هنرجو يا شاگرد درس اوّل وحتّي جمله اوّل را به صورت درس فرامي گيرد ،وآن را اجرامي كند ،درحقيقت درآن لحظه او دارد يك موسيقي اجرامي كند وآينده درآنجا وجود ندارد، وهرزمان ديگري هم آنها رااجرا كند باز زمان حال است.

بنا براين موسيقي نمي تواند اجرا شود ولي درزمان حال آماده براي شنيدن نباشد.وباهدف آماده شدن براي بعد انجام شود.واگر با اين هد ف اجرا شود هنر جو اصلا نمي تواند از اجراي خودش لذت ببرد و به حالت گفتگوئي موسيقي توجّه كند. واين گونه اجرا برايش مثل تكليف وعملي خسته كننده مي شود.

درتمرين هنرجو به دنبال سريع تر نواختن ويا بدست آورد ن تكنيك ها ومهارت ها ي فيزيكي اجرائي  وافزودن تزئينا ت است.دراين روش يك اعتماد به نفس ومهارت موقتي هم به د ست مي آورد كه بعد ازمدّت كوتاهي نقصا ن درتمرين  دوباره مثل اوّل مي شود وتمام مهارت هايش را از دست مي دهد. درواقع او ، وابسته به تمرين ميشود.

پس يك هنرجوبايد بياموزد كه چطورموسيقي را د رلحظه وزمان حا ل باتمام تغييراتش اجرانمايد ،وموسيقي را با همان توان واحساسي كه در اين لحظه در اوهست اجرا نمايد،وهمچنين نغمات را باوسعت د رنحوه بيان درزمان حال تجربه نمايد.

ازديگر تفاوت هاي تكراربا تمرين مي توان اين نكته مهم راگفت كه هنرجو دراين روش ازاجراي خودش راضي نيست ومدام آرزومند است كه آنهارا بهتر اجراكند وبدين طريق رنج مي برد. اما در روش تكرار ، شاگرد يا استاد موسيقي ، درلحظه اجرا  وبعد از اجرا كاملاً از اجرا رضايت دارد.چون او باهد ف معنوي گوشه ها را اجرامي كند واجراي خود را كاملاً جدي محسوب مي كند. وفرصت ديگري را براي شنيد ن ،درك ولذ ت معنوي برد ن نمي بيند، انگار در برابرديگران كنسرت اجرا كرد ه است. اوديگر خود را نمي بيند كه يك استادهست يا يك شاگرد  مبتدي ، برايش زيبايي نغمات وگفتگوي موسيقي مهم است. بنا براين فرهنگ شكر در اين شيوه به درستي مشاهده مي شود.

هرزمان اجراي موسيقي چنين  باشد كسب كرد ن چيزهايي كه اكتسابي نيستند به راحتي صورت مي گيرد .حتا تكنيك ها ومهارت هاي اجرايي هم به سرعت به د ست مي آيند، وهيچگاه با كمبود تكرار افت نمي كنند ، بلكه بسيار مشاهده شد ه كه پيشرفت هم صورت گرفته است. 

 

 پخش آنلاين-دانلود-ومقالات موسيقي رديف-صفحه اصلي

 

+ نوشته شده در ۲۷ آذر ۱۳۸۶ساعت ۱۹:۴۴ توسط حامد فندرسكي دسته : نظر(0)

اصطلاحات موسیقی ایران

 

اصطلاحات موسیقی ایران :

مقام: قبل از اینکه واژه دستگاه وارد موسیقی شود در تقسیم بندی موسیقی ایرانی از آن استفاده می شده است و یه معنی ایستاده و بجای ایستادن است و این کلمه از قرن هشتم در فرهنگ موسیقی ما عمومیت پیدا کرده است .

دستگاه: اصطلاحی است که یکی دو قرن اخیر در تقسیم بندی که از موسیقی ایرانی صورت گرفت جانشین مقام شده و از دو لغت دست وگاه تشکیل شده و به معنی قاعده ، قانون روش نوع ، تقسیم،نوبت و ... است وگویا اولین بار این اصطلاح به وسیله مخبر السلطنه بکار رفته است .

نغمه: صدایی که از دستباز وتر ایجاد می شود یا صدایی که از زدن زخمه ای با ساز ایجاد می گردد که امروز تحت تاثیر از فرهنگ غربی آن را نت می گویند.

بُعد : یعنی فاصله و ان عبارتست از آغاز صوتی تا آغاز صوت دیگر و انواع بعد عبارت اند از بعد ذی الکل ، بعد ذی الخمس ، بعد ذی الاربع ، بعد طنینی ، بعد بقیه و بعد مجنب .

ایقاع: یا وزن عبارتست از چگونگی جابجا شدن صداها در زمانهای محدود و نسبتهای معین و انواع وزنها عبارت از : 1- هزج ، 2- رمل خفیف 3- رمل 4- ثقیل ثانی ، 5- خفیف ثانی 6- ثقیل اول 7- خفیف ثقل اول .

مضراب : چیزی یا شیئی است  با شکلهای مختلف که با آن بر وترهای ساز زخمه می زنند و جنس آن ها مختلف است که در سنتور از چوب در تار از فلز و در سه تار از ناخن انسان استفاده می شود .

دَساتین : پرده هایی است که بر دسته سازه های زهی بسته می شود و انگشتان نوازنده روی آنها قرار می گیرد و هر کدام از انها نام خاصی دارد .

پرده طنینی : طنینی را قوی یا مقوی گویند وآن عبارت است از فاصله یک پرده تا پرده بعد و هر دانگ موسیقی را به دو پرده و یک نیم پرده تقسیم می کنند مطابق تا سبابه و از سبابه تا بنصر .

دانك : یا ذی الاربع که از تقسیم گام یا ذی الکل به دست می آید بدین ترتیب که ذی الکل به دو ذی الاربع و یک بعد طنینی تقسیم می شود که این بعد طنین در انتهای دو ذی الاربع قرار می گیرد .

تحریر : صوتی آهنین است که معمولا آواز خوان از آن استفاده می کند و در اثر عبور هوا از حنجره و برخورد با تارهای صوتی ایجاد می گردد.

 

 منبع:نشريه آواز رود ويژه نامه كانون موسيقي دانشگاه گيلان

                                                 

پخش آنلاين-دانلود-ومقالات موسيقي رديف-صفحه اصلي

+ نوشته شده در ۱۶ آذر ۱۳۸۶ساعت ۲۱:۳۷ توسط حامد فندرسكي دسته : نظر(1)

شناخت سنتور

                               شناخت سنتور

كبك ناقوس زن و شارك سنتورزن است

         فاخته ناي زن و بط شده تنبور زنا

                               (منوچهري)

سنتور یکی از قدیمی ترین وکامل ترین ساز های ایرانی است. این ساز به صورت جعبه ای مجوف از جنس چوب که به شکل ذوزنقه متساوی الساقین می باشد ساخته شده و در شکل معمول خود برصحنه رویی آن دو دسته خرک 9 تایی قرار دارد که از روی هر خرک چهار رشته سیم می گذرد که به صورت هم صدا کوک می شوند .

این ساز به وسیله 2 عدد مضراب چوبی نواخته می شود .

واژه سنتور در اصل کلمه ای است آرامی که ریشه در فرهنگ و زبان سانسکریت دارد .(زبان پیشیان ایرانیان) این واژه از دو بخش تشکیل شده است : سان و تور

سان به معنی صد که در فرهنگهای کهن نماد تعداد زیاد می باشد.

تور به معنای همان تار یا رشته سیم .

بنابراین واژه سنتور به معنی صد تار می باشد یعنی سازی که بیشترین تار روی ان کشیده شده است ابوالحسن علی بن حسین مسعودی (متوفی به سال 346- ه. ق) مورخ مشهور ونوینده کتاب (مروج الذهب) در شرح اوضاع موسیقی در زمان ساسانیان هنگام نام بردن از آلات موسیقی متداول آن زمان واژه سنتور (سنطور ) را می آورد و سابقه این ساز را حداقل به دوران ساسانیان می رساند. در کتابهای قدیم و تالیفات ابونصر فارابی و ابن سینا نیز نام        «سنتور» چندین بار آورده شده .

سنتور که بدون شک یکی از ساز های قدیمی مشرق زمین است تصویر آنرا می توان از زمان آشوریها و بابلیها در حجاریها و نقاشیهایی که بر روی دیوار یا سنگها ترسیم شده است مشاهده نمود. اکنون که این ساز احتمالا حدود یک قرن ونیم است که در ایران دوباره رواج پیدا کرده است سبکهای محکم و در عین حال ظریف وحساس استادان بزرگی را چون محمد صادق خان سماع حظور، حبیب سماعی ، ابوالحسن صبا ونور علی خان برومند را پیوسته در طنین خود برای ما محفوظ می دارد .

 

 سنتورسل كوك ازچوب گردو ساخت اينجانبيك جفت مضراب سنتورساخت اينجانبسنتورسل كوك ساخت حامدفندرسكي

سنتور در فرهنگ هاي ديگر:

 

همانطور که گفته شد شواهد ومدارک همه دلالت بر این دارند که سنتورساز اصیل ایرانی است و چون طلوعی از مشرق دمیده و در غرب به سرخی گرائیده است و همچنین محققین ثابت کرده اند که این ساز از ایران به سایر کشورها برده شده و در هر کشوری بنا به نیازهای فرهنگی آن ملت تغیرات در آن پدید امده است .

حتا در خود ایران معاصر هم در مواردی به غیر از اجراهای ردیف نوازی تغییراتی در آن صورت گرفته است مانند سنتور کروماتیک، سنتور دو طرفه و غیره ...

در عراق، مصر، هند، چین و در بسیاری از کشورهای اروپای شرقی سنتور را با شکلهای مختلف تغییرات متنوع وشیوه های گوناگون در نوازندگی مشاهده می کنیم.

در متون انگلیسی سنتورها را با نام « دالسیمر»(dulcimer) ، کشورهای اروپای شرقی با نامهای سیمبال (سیمبالوم) وچمبالوم ( cimbalom- zimblum) و در چین با نام «یانگ کین» ( Yank – kin) و در آلمان به نام « هک پرت» (Hekperrt) و ردر عربی با نامهای « سنطور » و «سنطیر» و در برخی مکانهای دیگر به «پسالتری» ( psaitry) نامیده شده و معروف است .

کلاویکورد، هاریسیکورد، کلاوسن و بالاخره پیانو clavier- pianofoter هم شکل تغییر یافته همین ساز قدیمی است .

جايگاه سنتوردربين سازهاي ديگر:

به طور کلی درتقسیم بندی های قدیم سازهای موسیقی به سه نوع زهی، بادی وکوبه ای شده اند چنانکه سازهای زهی را کاملا « ذوات الاوتار» ساز های بادی را «ذوات النفح» و سازهای کوبه ای را « طاسات » و «کاسات» نامیده اند .

 

البته همانطور که ذکر شد این تقسیم بند به صورت کلی است واگر سازهای موسیقی با دقت بیشتری طبقه بندی کنیم می توانیم آنها را به پنج دسته تقسیم نمائیم:

 

1- آلات ذوات الاوتار مطلقات سازهایی که سیمهای ان مطلق وازاد است .

2- آلات ذوات الاوتار مفید است سازهایی که سیم های آن در قید انگشتان باشد .

3- آلات ذوات الاوتار مجرورات سازهایی که صدا دهی آن با کشیدن آرشه روی سیم به وجود می آید.

4- آلات ذوات النفح سازهایی که صدای آن از دمیدن با دهان تولد می شود .

5- کاسات و طاسات و الواح کاسه های مسی و یا هر چه که پهن باشد .

هم چنانکه از مقام های بی شمار تنها گروهی اندک شایسته انتخاب برای موسیقی دستگاهی می شوند از سازهای گوناگون نیز تنها تعدادی اندک مناسب فضای موسیقی ردیف دستگاهی دانسته و آنها را برای اجرای موسیقی ردیف با ویژگی های ان به کار گرفته اند .

سرانجام ایرانیان برای اجرای موسیقی ردیف چنین سازه هایی را برگزیدند:

تار و سه تار را برای آلات ذوات الاوتار مقیدات شامل: عود قدیم،عود کامل، طرب، شش تار، طرب رود، طنبور شروانیان ، طنبور ترکی، روح افزای، قوپوز ، نای طنبور، رباب، رودخانی، یک تای، ترنتای تخته العود، شدرغو، اولوق کوک، پیپا، شهرود .

سنتور را برای آلات ذوات الاوتار مطلقات، مانند :

مغنی، چنگ، ایرکی، قانون، ضج، یاتوغان

کمانچه را برای آلات ذوات الاوتار مجرورات ،مانند :

کمانچه، غژک، رباب

نی را برای آلات ذات النفخ مانند : نای سفید،زمر، نای بلبلان، نای، سرنا، سیه نای، جارو، بورغو، نفیر و باق، و همچنین برای سازهای بادی آزاد بدون سوراخ بر روی بدنه آن مانند : جچیق و ارغنون.

سنتور سل کوک :

سنتور باستانی دارای 12 وتر بوده که با زیر و بم آن شامل 24 وتر شده است و این همان تعداد وترهای سازهای ذوات الاوتار مطلقات می باشد که چنگ ومنحنی از آن جمله است و عبدالقادر مراغی در مقاصد الحان از آن نام می برد .

اما سنتور امروزین دارای 9وتر (خرک ) است که با زیر و بم آن شامل 18 وتر می شود و با استفاده از پشت خرک های سیم های سفید تعداد وترهای آن به 27 می رسد که در اجرای موسیقی 24 وَتَر آن مورد استفاده قرار می گیرد. هر وتر سنتور چهار سیم دارد که هم صدا كوك می شوند تعداد سیم ها در سنتور به 72 تار می رسد .

در یک بُعد ذی الکل ( هنگام ) هفت فاصله از نغمات ملایم را برای دستگاه یا آواز موزد نظر انتخاب کرده وکوک می کنند.

برای قرار گرفتن خرک های سفید طول وتر را به سه تقسیم می کنند که نهایت سوم آن بعد ذی الکل یا هنگام طرف دیگر وتر می شود در نتیجه در سنتور برای هر نغمه، بعد دو هنگام را می توان مشاهده نمود. اگر بُعد وترهای نغمات را هم به آن اضافه نمائیم وسعت دامنه سنتور به 6 دانک می رسد که دانک ششم آن در اجرای موسیقی ردیف مورد استفاده قرار نمی گیرد .

در سنتور سل کوک 9 خرک هر گاه سیمهای خرک اول را « می» (E) کوک کرده باشبم ، خرک سوم صدای «سل» (G) را خواهد داد. از آنجا که دستگاه شور به اصطلاح «مادر» دستگاه های دیگر ردیف موسیقی ماست. و دیگر نغمات با آن سنجیده می شوند و نیز از آن رو که خرک سوم در این سنتور (سل G ) مناسب ترین خرک برای نمایان «شور » است این نوع سنتور را برای اجرای اصیل موسیقی ردیف مناسب دانسته اند .هنگام اجرای شور ، همانطور که معمول کوک سنتور است ردیف خرک های سیم سفید با ردیف خرک های سیم زرد هم صدا می شوند و تنها ممکن است یک خرک انها برای اجرای کردبیات و شهناز با یکدیگر اختلاف داشته باشند که با مختصر تغیر حرکت جای خرک ( در رده سیمهای سفید ) درست می شود و سامان می یابد . باید در نظرداشت که کوک سیمهای پوزیسیون زردها همواره ثابت و بر پایه شور است چرا که شور ما در دستگاه ها و اصلی ترین آنها است و فرود همه دستگاه ها و آوازه ها به شور است و به عنوان مبنا و پایه، همیشه مورد استفاده و در مقام گردانی های معمول، مورد بهره برداری است (بخصوص هنگام نواختن دلکش ماهور یا اصفحان و همایون ) .

اگر نحوه کوک سنتور بر پایه نظام فواصل موسیقی ردیف اصیل باشد ، تغییر مقام از دانگهای مختلف به یکدیگر بسیار آسان بوده و تنها با جابجا کردن مختصر یکی دو خرک و یا در نهایت تغییر جزئی کوک سیمهای مربوط به آنها انجام می شود .

سنتور با کمک کلیدی آهنین که نه کلید کوک نام دارد کوک می شود ومانند تمام سازهای زهی به وسیله کشش سیم انجام می گیرد. قطر سیم ها معمولا 40- 38 میکرون است برای قسمت راست سنتور از سیم های فولادی زرد رنگ و برای قسمت سمت چپ از سیم های سفید فولادی استفاده می شود .مقدار کشش نسبتا زیاد است زیرا اگر سیم ها به اصطلاح سل باشند هنگام مضراب زدن صدای را یاجاد نمی کنند به عنوان مثال اگر طول وتر خرک سوم سنتور در قسمت راست (زیر و بم ) از سیطانک تا خرک 60 سانتمتر باشد وهمچنین قسمت وسط ( زیرو بم ) 46 سانتیمتر باشد به ترتیب فرکانس 192 (معادل SO12 ) برای قسمت بم فرکانس 384  و معادل ( SO13 ) برای قسمت زیر مناسب است .

نحوه کوک کردن سنتور در شیوه های ردیف نوازی براساس چهارم ها ( ابعاد ذی الاربع ) و هنگام ( ابعاد ذی الکل ) است ، بدین صورت که خرک سوم سنتور ( وسط در یک سوم طول وتر قرار می گیرد به طوری که پشت خرک بعد از ذی الکل ( هنگام یا اکتاو ) را به وجود می آورد پس با مقدار مناسب کشش وتر خرک سوم ، این خرک می تواند به عنوان وتر مطلق محسوب شده و بقیه خرک ها ( نغمات ) به نسبت ان برای دستگاه یا اواز مورد نظر کوک شوند .

 

حامدفندرسكي 

منابع:استادمجيدكياني

بروزرساني:دوشنبه/۶/اسفند/۱۳۸۶

پخش آنلاين-دانلود-ومقالات موسيقي رديف-صفحه اصلي

+ نوشته شده در ۱۶ آذر ۱۳۸۶ساعت ۲۱:۲۵ توسط حامد فندرسكي دسته : نظر(5)