X
تبلیغات
مجيدكياني(استاد)گفتگو بامجيد كياني-ويژه نامه آوازرود

۞ رديف نوازي ۞

مجيدكياني(استاد)گفتگو بامجيد كياني-ويژه نامه آوازرود

استادمجيد كياني ostad majid kianiاستادمجيد كياني ostad majid kianiمجيد كياني

س : استاد کیانی به عنوان اولین سؤال به نظر شما درآموزش موسیق ردیف به هنرستان به چه طریقی می توان این کار را انجام داد و ایا ذاتا اموزش ردیف نیاز به شرایط خاص دارد؟

ج: البته قدری جواب دادن به این سوال شما مشکل است به خاطر انکه شرایط خاص را مطرح نمودید ولی اگر به قسمت اول سوال شما خوب دقت کنیم اموزش ردیف اگر بخواهد نتیجه خیلی خوبی داشته باشد حضوری است یعنی میبایست که شاگرد نزد استاد یا معلمی برود که اصول ردیف را خوب اموزش دیده نه انکه نوازنده خوبی باشد بلکه ان استاد یا معلم استاد خوبی را دیده باشد بعد مضرابهایش درست باشد یا اینکه ارشه کشی یا اواز و ...صحیح باشد انوقت ان معلم می تواند یک معلم خوبی باشد سپس این شاگرد چنین  معلمی را انتخاب کن و برود حضورا و به صورت شفاهی انگونه که او از استادش یاد گرته انهم ا او یاد بگیرد این برای ما یک شرایط ایده ال و یک اموزش ایده ال محسوب می شود چرا که ان حالت به اصطلاح مخروطی را در اموزش حفظ می کند و در واقع مثل اموزش حوزوی است . وان معلم چیزی را از خود ابداع نمی کند بلکه از استادش یادگرفته و ان استاد نیز هم مثل یک شاگرد از استاد خودش یعنی همین طوری این مسئله تداوم خواهد داشت تا شرایط زمانها که پیش می اید یک تغییرات جزیی حاصل می شود ولی اصول تفکر الی شان را کاملا حفظ کرده و در نتیجه این اگرد هم می اید این گونه کار خودش را ادامه می دهد و می اید جلو طبیعی است که در این سیستمها زمان نقشی ندارد که چند سال یاد می گیرند اصلا این زمان ظاهری که ما داریم هیچ مهم نیست انگار یک طوریست که شاگرد سالها وقت دارد .  و استاد هم همین طور بنا براین هیچ عجله ای در کار نیست که این باید الان در دو سال یاد بگیرد و یا پنج ال یا ... بلکه همین گونه ارام ارام می اید خدمت استادش ممکن هم است که یکبار استادش حوصله نداشته باشد یا کلاسش شلوغ باشد به ان برسد یا نرسد می اید ارام ارام هر جلسه یک مطالبی را یاد می گیرد تا کم کم با این موسیقی اشنا شود و بتواند انرا در ک کند که ان چیست؟ سن هم نقش مهمی ندارد که مثلا باید حتما از 5 سالگی باشد یا هفت سالگی یا ... بلکه هر ک از هر زمانی که شروع کند همانجا شروع کار است می خواهد ده سالگی باشد یا پنجاه سالگی ولی ختمش جالب است که تا مرگ ادامه دارد پس از هر زمانی می تواند شروع کند ولی خاتمه اش تا زمانی است که زنده است بایستی ادامه دهد اصلا مثل اینکه همه هنرها و علمها در این فرهنگ ها همین طوری است هیچ گاه تمامی ندارد و مصداق این شعر سعدی است که می گوید: زگهواره تا گور دانش بجواین هم در واقع همان است یعنی :

زگهواره تاگور هنر بجو .

س:استاد، باتوجّه به اين توضيحاتي كه درمورد رديف  داديد،حال مي خواستم توضيحي درباره پيدايش موسيقي ايراني و رديف هاي موجود بفرمائيد .

ج: همان طوری که می دانید ما در یک کشوری هستیم که دارای فرهنک کهن است تحقیق در این زمینه ها خیلی مشکل است بخاطر این که موسیقی ان چندین هزار ساله است حالا ما یک مقدار کتابهای قدیمی داریم که در انجا مثلا سازها را شرح دادند برای فواصل موسیقی و در قسمت علم نظری موسیقی صحبت کرده اند ولی چون از گذشته نوار یا ضبط موسیقی نداریم برای ما خیلی مشکل است متوجه شویم که این اهنگها چه بوده و چگونه بودند ولی چون سیستم شفاهی بوده بر عکس خیلی ها که معتقدند سیستمهای شفاهی کاملا متغیر هستند و فراموش می شوند نظر من عکس این است و می گویم که سیستم شفاهی خیلی خوب سنتها را حفظ میکند و نگه می دارد . در ان تغییر ش مثل زبان است امکان دارد الان مثل زبان اوستایی یا پهلوی صحبت نکنیم ولی اگر بخواهیم بگوئیم که ریشه زبان فارسی در کجاست؟

همین ها هستند. چیز دیگری نیست بنا براین همان زبان ما چندین هزار ساله است که الان صحبت می کنیم اگر به واژه هایش نگاه کنیم همانها هستند منتهی تغییرات زمان را مرتب دارد صحبت ما مثل دویست سال پیش نیست مثل پنجاه سال پیش نیست برای موسیقی ما نیز هم می توان چنین تصور کرد به نظر می رسد که همان گوشه هایی که ما الان داریم انگار که اینها متعلق به چندین هزار سال قبل است منتهی مثل زبان است هیچ وقت پنج هزار سا ل پیش این گونه نمی خواندند ولی اگر نگاه کنیم همان ریشه ها را دارد و دارا ی همان مطالب است ولی از ان لحاظ چون کمی مشکل تر است اگر حالا بیائیم  موسیقی دستگاهی را ببینیم که این گوشه ها از کجا امده خیلی مشکل است آیا اینها در زمان قاجار درست شده اند ؟ هیچ وقت چنین نیست اصلا امکانش وجود ندارد چو نکه اگر این زمان ها درست شده بودند پس ما امروز نیز می توانستیم این گوشه ها را درستکنیم بنا براین چرا نمی توانیم ؟ در صورتی که حالا شاید ما قدری استعدادش را نداشته باشیم ولی استادان نسل قبل از ما که این توانایی را خیلی خوب داشتند پس چرا هیچ چیز نساختند؟ مثلا به فرض استاد حبیب سماعی که خلاقیتش بی نظیر است و همه این موضوع را ستایش می کنند چرا یک گوشه نساخت و یا استاد دوامی که خلاقیتش خیلی بالا کرد این گونه بوده که مثلا در گوشه نیشابور که هیچ خواننده ای شعر نخونده بود استاد وا می امدند و روی گوشه شعر گذاشتند و هیچ چیز دیگری اتفاق نیفتاده بنا براین احتمالش وجود ندارد که این گوشه ها در این زمان ساخته شده باشند بلکه امکان دارد که جمع اوری شده باشند.

مثلاً استاد صبابه رشت مي آيدمي بيندكه يك آهنگي د رمناطق رشت وجود داردكه خيلي زيباست،آنآهنگ راتبديلش مي كندبه رديف ومي رود در رديفش واسمش راهم مي گذاردمثلاً:گيلكي،ديلمان،يا.....ولي آياديلمان راصباساخته؟ نه،بلكه اين يك گوشه اي بوده است كه چندين هزارسال قبل آن راه صورت محلي مي خوانند،بنابراين اگربخواهيم به اين گوشه هانگاه كنيم همه اينهاممكن است يك آهنگ محلي باشند منتهي امكان داردهركدام براي يك محلي بوده،بنابراين اينها همه ریشه های تاریخی دارند و همه اینها متعلق به چندین هزار سال پیش است به همین علت اینقدر دلنشین و ماندگار است مثلا اگر گوشه چکاوک طرز بیداد شهناز رضوی و ... اینقدر اصالت نداشت ما اگر دو سه بار می زدیم می گذاشتیم کنار ولی چگونه است که امروز برایمان مثل یک پل در امد ه است که ما فرضا گوشه کرشمه را بر می داریم و ساعتها بدیهه سرایی می کنیم پس همه گوشه ها انگار که فرم هایی هستند مثل فرم رباعی غزل و ...که هر نوازنده در ان صدها دو بیتی و ... بسازد و هیچ وقت تمام نمی شود

س: استاد در مورد ساز سنتور و شیوه های نوازندگی ان و تغییراتی که در نوازندگی این ساز مشهود است لطفا توضیحی بفرمائید؟

ج: خوشبختانه همین فرهنگهایی که صحت می کنیم کهن است به علت هیچ چیز محدود نیست که مثلا یک شیوه خاص در سنتور نوازی یا تار نوازی و اواز و غره باد شیوه ها مختلفی به وجود می اید ولی اگر همه یوه ها از یک تفکر فرهنگی خاص خودش استفاده بکنند ان اصالت ها یلازم را خواهند داشت ولی وقتی از فرهنگهایی غیر ایرانی استفاده کنند هماهنگی با فرهنگ ایرانی ندارد

انوقت این شیوه خیلی نمی تواند ماندگار ی داشته باشد.

خیلی هم از نظر ما که  به اصطلاح  می خوهیم اصالت لازم را داشته باشیم ممکن است زیبا نباشد ولی از دیدگاههای علاقه مندان موسیقی که پذیرای فر هنگهای مختلف هستند چه بسا برای انها جالب و زیبا هم باشد به همین علت سبکها و شیوه های مختلف به وجود می اید همانگونه که در بعضی از مقاله ها یا چیزهایی که گفتیم یا شما هم شنیدید فعلا سه نوع شیوه ای است که بسیار رایج است این سه نوع همان است که من در بررسی سه شیوه هنر تکنولوژی مطرح کردم. یکی شیوه ای است که از به اصطلاح موسیقی اروپایی و بعضی نغمه ها یا تفکرش استفاده می کنند و با فرهنگ خودش ترکیب می کنند و در ان احد یک موسیقی ترکیبی است درست است که سنتی است ولی از سنت غرب هم استفاده کرده خیلی از جوانانو خیلی از مردم نیز این شور و حال را دوست دارند چو نکه زندگی امروز ما در واقع این گونه است یعنی زندگی ما ترکیبی است بنا براین این نوع از موسیقی ترکیبی را می توانیم دوست داشته باشیم چرا دوست نداشته باشیم بنا براین اکثر گروهها اکثر موسیقیها که در ایران رایج است همان موسیقی ترکیبی است حالا یک سری از جوانان یا علاقه مندان هستند که دلشان می خواهد موسقی کاملا تفکیک شده باشد . و کاملا ایرانی بودن خودش را نگه دارد . اینجا حالا انگار که مخصوص یک طبقه خاص است بعد این می شود یک چیزی که مثلا اسمش را می توانیم بگذاریم سنتی یا اصیل که مثلا ردیف موسیقی ما اگر درست اجرا شود از این خاصیت برخوردار خواهد بود در کنار این دو نوع موسیقی نوع دیگری از موسیقی وجود دارد که همان ها را به صورت عامه ارائه می دهد. یعنی حوصله جدی شدنش را ندارد و دلش می خواهد که تفننی باشد یا بازاری باشد چو نکه هم راحت تر بدست می اید هم اینکه راحت تر شنیده می شود و هم این که هیچ گونه مسئولیتی نسبت به ان ندارد حالا کثر موسیقی ها این گونه است یعنی درست است که موسقیی اش ترکیبی است ولی تركيبي نيست كه تركيبي جدي باشد واگرامروزنگاه كنيم تمام موسيقي هاي تركيبي اكثرشان جنبه عامه پسندبه خودشان گرفته اند .يعني نمي آيندبه آن جنبه جدي بدهند.پس موسيقي پاپ كه الآن هم رايج است يك موسيقي تركيبي است .شعرش فارسي است،خواننده اش ايراني است،ممكن هم هست كه ازسازهاي ايراني مثل :تار،سنتور،.... هم استفاده كند ولي ترمپت وساكسيفون وپيانو وغيره هم وجود دارد.واگرسينتي سايزرهم باشد كه چه بهتر، بنابراين به اينها مي گوييم تركيبي ،تركيبي دونوع است: يك نوع تركيبي موسيقي جدّي وهنري ويك نوع هم تركيبي كه عامه پسنداست.

درزمينه موسيقي رديف دستگاهي هم همينطوراست.اين هم حالت جدي وهم عامه پسند دارد .درست است كه سه تارمي زند،درست است كه دستگاه شورمي زند،ولي چگونه مي زند ! نحوه بيانش خيلي مهم است.

اگراين خصوصيتي كه ويژگي هاي مثبتي راهم داراست، رعايت كند،اين مي شودموسيقي جدي واگرهم نكندمي شودعامه پسند.هيچ فرقي نمي كند.حالاممكن است رديف ميرزا عبدلله بزند ولي يك تحريف ها،ناله ها يا كارهايي درآن مي كند كه آن را عامه پسند مي كند.

س:يكي ازموضوعاتي كه دركتاب هاي قديم ما مطرح شده است .بحث موسيقي د رماني يابعد روانشناسي موسيقي است .اين موضوع درزمينه موسيقي جديدوتقسيم بندي هايي كه انجام د اديد، آيااين روانشناسي درآن دخالت دارد وامكان دارد كه تأثيرمنفي يا مثبت درانسان بگذارد ؟

ج:تأثيرش كه حتمي است.امروزه بعضي ازتحقيقات برروي گياهان(و آب)انجام داده شد ه است.اينگونه كه نوعي ازموسيقي رامي گذارند ،گياهان پژمرده مي شوند.و وقتي كه نوع د يگري ازموسيقي رامي گذارند شاداب مي شوند. حالا يك چنين چيزي كه برروي گياهان،حيوانات،.....چنين تأثيري مي گذارد.انسان كه تأثيرپذيري اش ازهمه اينها بيشتراست.ومسلّماً تأثيربيشتري خواهدگرفت .

درمتون قديمي ما اين موضوع ازاهمّيت خاصي بر خوردار بوده است. يعني قبل از هرچيزي به تأثيرموسيقي اهميت مي دادند.ومي گفتند كه اين مقام رامثلاً د راين ساعت بزنيد خوب است.ويا دراين ساعت بزنيد خوب نيست. يادراين هفته ،ماه،سال وفصل بزنيد.يعني مي خواهد اگرموسيقي پخش مي شود يامي شوند يااجرامي كند.شنونده اش اميد وار وشاداب بشود.درآن نيروهاي معنوي تقويت بشود.اين هدفش است.واگرهم غيرازاين باشد،آن راگناه مي داند وحاضرنيست كه اينگونه نوازندگي كند.

س:استاداين راهي راكه بر خي ازاهل موسيقي طي مي كنند اگربه همين گونه پيش بروداين خطروجود داردكه درآينده درحسّ زيباشناختي مردم اثربگذاردوآنرادگرگون كند وحس طبيعي را ازبين ببرد.درمقابل اين سير مخرّب هيچگونه كاري هم صورت نمي گيرد جز دلسوزي بعضي ازاستادان كه عمرشان را براي اين فرهنگ گذاشته ودراصل ازخودگذشتگي انجام مي دهند.بنابراين انتظار اين مي رودكه درآينده اي نه چندان دورباتوجّه به خراب شدن اين حس،ازاين فرهنگ اصيل ايراني چيزي باقي نماند .حال نظرشمادراين مورد چيست؟

ج:البته اينطورنيست كه ازبين برود.تجربه اي كه اينگونه فرهنگ هاي كهن دارند،همه اين راهها راهم بلداست. نقش اصلي رادرواقع جواناني كه فرزانه يا فرهيخته هستند برعهده د ارند.اينطوري كه گفته شد، جوانان نا آگاه نيستند .بلكه خود به خود ازآن غريزه هاي اصلي شا ن  يا ازنگرش هاي عمقي كه دارند ،خودشان مي دانند كه چه درست است .آنها به آن پي مي برند.

مي بينيم كه اكثرجوانان موسيقي پاپ رادوست دارند.ولي اگر يك جواني باشد ازهر صد  يا هزارنفر ،مي آيد موسيقي جدّي اش راپي گيري مي كند .اين يك به هزاراست .وهيچ قابل مقايسه هم نيست.ومي گويندكه مثلاً جوانها به اين موسيقي بيشتر علاقه دارند.ولي چون اينجاكيفيت مهم است .بنابراين كيفيت هم كه عدد ندارد.همين يك نفرمثل هزارنفراست.شايدهم بيشتر. ولي خيلي ازجوانان هستندكه نگرشهاي بسيارخوبي درخوشنويسي،نقاشي،ادبيات،موسيقي،و... دارند.

بنابراين ازنگرش فرهنگي كه د ارند ،مي آيند ازآن استفاده مي كنند، چونكه اينهادرس دادني نيستند.ومااگربيائيم وجوانان رايكجابنشانيم وهزارساعت هم به آنهادرس بدهيم ،همه آنها كه يادنمي گيرند.بلكه فقط عده اي از آنها چيزي يادمي گيرند. منتهي ما مي گوييم كه بايدشناخت بدهيم كه همين بعضي ها يادبگيرند.

دريك كنسرت پژوهشي كه قصدش شناخت است،اگردوتاجوان دريك سالن ششصد ياهشتصدنفري موضوع رايادبگيرند آن سخنراني موفق است.مثلاً شمادرنشريه تان اگرهزارتيراژ چاپ مي كنيد اگريكي ازاين خواننده هايتان بخواند ومتوجه بشود ،شمادركارتان موفق خواهيد بود. بنابراين ديگراين عددنيست  كه كاري انجام مي دهد، بلكه كيفيت است.وكاردرست مي شود وهمان يكي همه راد رست مي كند. اگرد رست نگاه كنيد ، درخيلي ازتحولات  وخيلي ازاتفاقاتي كه  درجهان روي مي دهد،همان يكنفرها هستند.واين عددها كه كاري نمي كنند.بنابراين فرهنگ ايراني اين رابلداست. تمامي هنرهايش راببينيد چگونه حفظ كرده است. اگر يك فرهنگ ديگربود ديگركسي نمي آمد بداندكه مثلاً استاد دوامي كيست وچه كاري انجام داده است .يااينكه استادبرومندوغيره .درهمه هنرها اينگونه بوده ، وما ماندگاريش را بلدهستيم  چراكه نگه نداريم.وجاي بسيارخوشبختي است كه تعداد اين افراد روز به روز بيشترمي شوند واين خيلي خوب است خيلي خوب.

 

استاد باتمام گرفتاري كه داشتيد ، ولي اين وقت رادراختيارمان گذاشته ايد  بسيارازشما متشكريم.

 

استادكياني: من هم از شما تشكر مي كنم .

 

مصاحبه فوق درتاريخ 9/5/78

توسط هيئت تحريريه نشريه

انجام شده است

نشريه آواز رود،ويژه كانون موسيقي د انشگاه گيلان

جستجو     ارسال نظر خصوصي۱      ارسال نظرخصوصی2    گفتگوي آنلاين

 پخش آنلاين-دانلود-ومقالات موسيقي رديف-صفحه اصلي همين وبلاگ

fvbhjkla

 تولباررديف نوازي باقابليت چك كردن ايميل بطورخودكارواطّلاع به شما به صورت فوري بوسيله صداوتعدادايميل هاي رسيده به هراشتراك وورودبه آن بايك كليك ،اطلاع ازبروزشدن وبلاگ ،دسترسي به همه سايتهاولينكها،حذف ودوباره اضافه كردن اجزاءتولباروحذف (آنيستال)كردن تولبار،مخفي كردن تولبارازنوارتب(پيشاني مرورگراينترنت)باراست كليك وبرداشتن تيك آن، چت ،داشتن اكثرسايتهاولينكهاي موجودكاربردي دراينترنت وارسال وپيشنهادلينك ازسوي شماوبسيارامكانات مفيدديگر.باحجم كم:۱مگابايت براي مشاهده يادانلود كليك نمائيد  a  ديدن قسمت هاي مختلف وشرح تولبارموسيقي رديف 

 

آموزش ودانلودتولبار 

مشاهده ودانلودتولبار

درزمان نصب تولباربايدبه اينترنت متصل باشيد


+ نوشته شده در ۲۶ دی ۱۳۸۶ساعت ۲۱:۰۵ توسط حامد فندرسكي دسته : مقالات نوشتاري نظر(0)