X
تبلیغات
برسی شیوه جناب آقای میرزا حسینقلی-سید وحید بصام

۞ رديف نوازي ۞

برسی شیوه جناب آقای میرزا حسینقلی-سید وحید بصام

برسی شیوه جناب آقای میرزا حسینقلی

سید وحید بصام

میرزا حسینقلی

 

مرحوم استاد حسینقلی معروف به جناب میرزا به تأیید همگان تواناترین نوازنده تار در طول تاریخ این ساز بوده که در دوران قاجار می زیسته و آثار ضبط شده روی صفحه از ایشان بجا مانده که با بررسی این صفحات می توان به اصول و مبانی موسیقی دستگاهی ( ردیف ) پی برد زیرا آثار بجا مانده از ایشان در واقع معیار و اساس موسیقی ما را تشکیل می دهد طبق نظریه استاد کیانی در کتاب هفت دستگاه محورهای اساسی موسیقی ایران عبارتند از : صدا ، فواصل گردش نغمات ، وزن ، تزئین و تکرار

1- صدا : صدای ساز آقا حسینقلی صدائیست بر گرفته ..............

 

برسی شیوه جناب آقای میرزا حسینقلی

سید وحید بصام

 

میرزا حسینقلی 

مرحوم استاد حسینقلی معروف به جناب میرزا به تأیید همگان تواناترین نوازنده تار در طول تاریخ این ساز بوده که در دوران قاجار می زیسته و آثار ضبط شده روی صفحه از ایشان بجا مانده که با بررسی این صفحات می توان به اصول و مبانی موسیقی دستگاهی ( ردیف ) پی برد زیرا آثار بجا مانده از ایشان در واقع معیار و اساس موسیقی ما را تشکیل می دهد طبق نظریه استاد کیانی در کتاب هفت دستگاه محورهای اساسی موسیقی ایران عبارتند از : صدا ، فواصل گردش نغمات ، وزن ، تزئین و تکرار

1- صدا : صدای ساز آقا حسینقلی صدائیست بر گرفته از فرهنگ و تفکر ایرانی که از شاهنامه فردوسی ، غزلیات حافظ و سعدی و گنبد مسجد جامع اصفهان و خط میر عماد نیز شنیده می شود و عواملی که در ایجاد این صدا مؤثرند عبارتند از 

الف - نوع ساختمان سازی که بکار رفته که به احتمال زیاد ساخت هنرمند بزرگ استاد فرج اله است 

ب- نحوه گرفتن ساز که برروی سینه قرار گرفته و این نیز باعث می شده که صدای ساز بازتر شود زیرا بدین ترتیب سطح تماس کاسه با بدن کمتر شده و از طرفی محل تماس کاسه با بدن ( قفسه سینه ) نیز خود فضایی تو خالی بوده که باعث تشدید و درخشندگی صدا می باشد علاوه بر این که ارتباط عمیق تری بین ساز و نوازنده ایجاد می گردد.

ج- نحوه مضراب زدن : قرار گرفتن ساز روی سینه و نگه داشتن کاسه توسط ساعد دست نقطة اتکائی بوجود می آورد ( در محل از صال کاسه به ساعد دست ) که انرژی لازم را براحتی از کتف و آرنج به مچ دست و از آنجا به مضراب منتقل می کند و به این طریق می توان با کمترین دامنه حرکت از مضرابهای قوی و مغزدار و در عین حال سریع و با شدت نواختهای مختلف بهره مند شد.

د- نوع مضراب ، انتخاب مضراب مناسب از لحاظ اندازه و وزن و شکل که احتمالاً دارای موم بیشتر و فلز کمتر بوده و اندازه آن به گونه ایست که مضراب مانند قلم در بین انگشتها قرار می گرفته و بدون هیچ حرکت اضافی به سیمها برخورد می نماید البته لازم به ذکر است که تمام موارد یاد شده فقط وسیله بوده و اصل همان ذوق سلیم و معرفت نوازنده است که در هر موردی زشت را از زیبا تشخیص داده و از وسایل در جهت خلق زیبائی استفاده می نماید کمااینکه در مورد آقا حسینقلی نقل است که هر سازی که دست می گرفتند همان صدای مطلوب را ایجاد می کردند و با شاگردان که خیال می کردند راز توانائی استاد در مضراب اوست روزی مضرابش را ربوده اما با کمال تعجب چیز فوق العاده ای در مضراب استاد نمی یابند.

2- فواصل : پرده بندی ساز آقا حسینقلی کاملاً منطبق است با آنچه صفی الدین و مراغه ای و دیگر دانشمندان در کتابهای خود آورده اند مثلاً در دستگاههای چهارگاه و همایون و آواز اصفهان فواصل بر اساس نوع ملایم چهارم ( ج ط ج ) است و اساس پرده بندی همان تقسیمات هفده گانه در یک اکتاو می باشد با این تفاوت که دو نغمة ب و یز در عمل حذف شده و پانزده فاصله در یک اکتاو داریم و به همین دلیل تعداد پرده های بسته شده بر روی دسته تار آقا حسینقلی 22 پرده می باشد.

3- گردش نغمات : در آثار آقا حسینقلی گردش نغمات در محدوده دانگ بوده و فواصل پیوسته و حرکت از بم به زیر می باشد و گسترش گوشه ها بوده و گسترش گوشه ها بوسیله دانگها ي پیوسته انجام می گیرد. عبور از گوشه ای به گوشه دیگر با مهارت و زیبائی اعجاب آور و در حد اعجاز صورت می گیرد به گونه ای که هر گوشه استقلال و محتوای خود را دارد و فضائی متفاوت بوجود می آورد اما با این حال به علت انسجام و بافت قوی و ارتباط معنوی گوشه ها یک وحدت زیبا از ابتدا تا انتها حکمفرماست و این نشانگر یکی شدن نوازنده با موسیقی است که این امر در مورد جناب میرزا به عنوان یک ردیف دان در حد اعلاء خود می باشد.

4- وزن : نمونه های زیبای اجرای ادوار ایقاعی را می توان در آثار آقا حسینقلی مشاهده نمود از جمله پیش در آمدهای ماهور، تصنیف چهارگاه و شهر آشوب چهارگاه همچنین ضربیهائی که در دورهای پیچیده و مشکل به صورت بداهه همراه ضرب یا بدون همراهی ضرب نواخته شده که نشانگر تسلط ایشان بر ادوار ایقاعی می باشد.

از لحاظ تمپو ( سرعت )، تغییر در این عامل ( تند و کند شدن سرعت ) یکی از عوامل ایجاد حرکت در کارهای جناب میرزا است که همراه با تغییر در شدت نواخت در ریزها و تکها حرکتی نشاط انگیز ایجاد می کند.

5- تزئین و تکرار: علاوه بر تزئین و تکرارهائی که خود ساختار ردیف بوده و در تار آقا حسینقلی به زیبائی مورد استفاده قرار گرفته می توان در این قسمت به نحوه اجرای مضراب ریز و همچنین واخوان اشاره کرد ریزهای آقا حسینقلی به حدی پیوسته و مرتب و به هم بافته شده است که هر قدر هم دور نوار را کم کنیم باز این پیوستگی و تنیده شدن راست و چپ ها از بین نمی رود و با ایجاد شدت نواختها و سرعتهای متفاوت و حالت اجرا ( از نظر زمان بین راست و چپ ها در ریز )، ریزهای متنوع، متناسب با موقعیت ساختاری زیر بوجود می آید که زیبائی وصف ناپذیری دارند، همچنین استفاده بجا و مناسب از واخوان در تمام طول نوازندگی ( که در واقع نوعی هارمونی را ایجاد می کند ) از ویژگی های جناب میرزاست. و ایشان از این دو عنصر بگونه ای استفاده می کنند که در عین اینکه بافت و زمینه و بسترنغمات را ایجاد می نمایند و انگار که شنیده نمی شوند اما با حذف حتی یک واخوان یا ریز فوراً جای خالی آن احساس شده و به کار لطمه می خورد و شاید بخاطر همین حساسیت هاست که جناب میرزا از تار پنج سیم استفاده می کرده و هر جا تاری با شش سیم به او می دادند بلافاصله سیم ششم ( زیر سیم بم ) را باز می کرده و بعد می نواخته با بررسی آثار آقاحسینقلی می توان گفت که نحوه بیان موسیقی جدی است و تمام ویژگی های موسیقی سنتی را دارا می باشد و با اینکه دارای تکنیک فوق العاده بالائیست اما جنبه ویرتئوزیته و نشان دادن مهارت و کسب شهرت ندارد. نکته ای که با توجه به آثار قدما و هم عصران آقا حسینقلی به آن پی می بریم اینست که همه آنها این موارد را رعایت می نمایند اما آنچه جناب میرزا را از دیگر اساتید زمان خودش ممتاز می نماید رسیدن به حد کمال در تمامی محورهای یاد شده می باشد. تا جائی که این زیبائی و کمال در ظاهر نیز نمودار شده بطوری که اگر هیچ صفحه ای از جناب میرزاباقی نمی ماند، تنها از دیدن تصویر ایشان که به زیبایی ساز را در آغوش گرفته است می توانستیم صدای زیبای ساز ایشان را به گوش جان بشنویم. 

 منبع جلسات پژوهشي مؤسسه آواي مهرباني

جستجو     ارسال نظر خصوصي۱      ارسال نظرخصوصی2    گفتگوي آنلاين

 پخش آنلاين-دانلود-ومقالات موسيقي رديف-صفحه اصلي همين وبلاگ

fvbhjkla

 

 تولباررديف نوازي باقابليت چك كردن ايميل بطورخودكارواطّلاع به شما به صورت فوري بوسيله صداوتعدادايميل هاي رسيده به هراشتراك وورودبه آن بايك كليك ،اطلاع ازبروزشدن وبلاگ ،دسترسي به همه سايتهاولينكها،حذف ودوباره اضافه كردن اجزاءتولباروحذف (آنيستال)كردن تولبار،مخفي كردن تولبارازنوارتب(پيشاني مرورگراينترنت)باراست كليك وبرداشتن تيك آن، چت ،داشتن اكثرسايتهاولينكهاي موجودكاربردي دراينترنت وارسال وپيشنهادلينك ازسوي شماوبسيارامكانات مفيدديگر.باحجم كم:۱مگابايت براي مشاهده يادانلود كليك نمائيد  a  ديدن قسمت هاي مختلف وشرح تولبارموسيقي رديف 

 

آموزش ودانلودتولبار

 

مشاهده ودانلودتولبار

درزمان نصب تولباربايدبه اينترنت متصل باشيد

+ نوشته شده در ۱۳ فروردین ۱۳۸۷ساعت ۲۰:۲۸ توسط حامد فندرسكي دسته : نظر(0)